Telemetria B2B przy kilkuset pojazdach – jak zaawansowana analityka stylu jazdy zmienia nawyki kierowców zawodowych?

Przy kilkuset pojazdach nawet niewielka zmiana sposobu jazdy może wpłynąć na wynik całej organizacji. Gwałtowne przyspieszenia, ostre hamowania, częste przekraczanie prędkości i brak płynności zwiększają nie tylko zużycie paliwa. Mogą także przyspieszać eksploatację opon, hamulców i innych podzespołów oraz wskazywać zachowania związane z wyższym ryzykiem zdarzeń drogowych.

Jednorazowe szkolenie i ogólny komunikat o potrzebie oszczędnej jazdy zwykle nie wystarczą, aby trwale zmienić nawyki setek osób. Potrzebny jest proces oparty na danych zbieranych podczas codziennego użytkowania pojazdów, analizie wyników w czasie i informacji zwrotnej dopasowanej do konkretnych zachowań.

NaviExpert Telematics umożliwia analizowanie stylu jazdy pojedynczego kierowcy oraz całej floty. System uwzględnia między innymi przekroczenia prędkości, gwałtowne hamowania i przyspieszenia, a kierowcy mogą obserwować własne wyniki i postępy w aplikacji mobilnej. Fleet manager otrzymuje natomiast dostęp do statystyk zespołu i danych historycznych, które pozwalają sprawdzić, czy zmiana utrzymuje się dłużej niż kilka dni.

Ekonomiczna jazda w dużym przedsiębiorstwie – ile daje 1 litr mniej na 100 km?

Jeden litr paliwa na 100 km może wydawać się niewielką różnicą. Skala zmienia się jednak wraz z liczbą samochodów i ich rocznymi przebiegami. Flota 500 pojazdów, z których każdy pokonuje 40 tys. km rocznie, przejeżdża łącznie 20 mln km. Obniżenie średniego zużycia paliwa o 1 l/100 km oznacza w takim przykładzie 200 tys. litrów paliwa mniej w ciągu roku.

Potencjał finansowy można oszacować według prostego schematu:

liczba pojazdów × roczny przebieg jednego auta ÷ 100 × spadek spalania × cena litra paliwa

Przy dużych przebiegach wynik może sięgać setek tysięcy, a nawet milionów złotych rocznie. Nie jest to jednak wartość, którą można z góry przypisać każdej flocie. Rzeczywisty efekt zależy od rodzaju pojazdów, profilu tras, obciążenia, wcześniejszego stylu jazdy oraz tego, czy nowe nawyki utrzymają się przez kolejne miesiące.

Wysokie spalanie nie wynika wyłącznie z zachowania kierowcy. Wpływ mają również postoje z uruchomionym silnikiem, stan techniczny auta, organizacja tras i warunki, w których pracuje pojazd. Zależności te szerzej omawia artykuł o tym, jak obniżyć spalanie paliwa w dużej flocie samochodowej.

Paliwo jest tylko jednym z obszarów analizy. Dane o stylu jazdy można zestawić z przebiegiem, naprawami, serwisami i kosztami konkretnego samochodu. Pozwala to sprawdzić, czy poprawa parametrów jazdy znajduje odzwierciedlenie również w wydatkach eksploatacyjnych, zamiast oceniać program wyłącznie na podstawie średniego spalania. NaviExpert Telematics umożliwia analizowanie zależności między dystansem, zużyciem paliwa, serwisem, naprawami i sposobem jazdy kierowców.

Wyzwania w zarządzaniu nawykami setek kierowców

W niewielkim zespole fleet manager może regularnie rozmawiać z poszczególnymi kierowcami i samodzielnie reagować na niepokojące zachowania. Przy kilkuset osobach taki model przestaje być możliwy. Liczba rejestrowanych zdarzeń jest zbyt duża, aby każde gwałtowne hamowanie, przyspieszenie czy przekroczenie prędkości analizować oddzielnie.

Dodatkową trudność stanowią różne warunki pracy. Kierowca poruszający się głównie po zatłoczonym centrum miasta funkcjonuje w innym środowisku niż osoba pokonująca długie odcinki drogami szybkiego ruchu. Znaczenie mają również typ pojazdu, obciążenie, pokonywany dystans i częstotliwość zmian kierowców. Jeden ranking dla całej organizacji może więc prowadzić do błędnych wniosków, jeśli zestawia osoby wykonujące zupełnie inne zadania.

W dużej flocie nie wystarczy powiedzieć pracownikom, że powinni jeździć spokojniej. Taki komunikat nie wskazuje, które zachowanie należy zmienić, kiedy pojawia się ono najczęściej ani czy w ostatnim miesiącu nastąpiła poprawa. Potrzebny jest proces, który pozwala:

• dzielić kierowców na grupy pracujące w porównywalnych warunkach,
• rozpoznawać powtarzające się profile zachowań,
• śledzić zmianę wyników w kolejnych okresach,
• kierować szkolenia i komunikację do osób o podobnych potrzebach,
• mierzyć rezultaty po zakończeniu działań szkoleniowych.

NaviExpert Telematics umożliwia tworzenie profili behawioralnych na podstawie parametrów ocenianych przez system. Analiza może obejmować jazdę zgodną z ograniczeniami, udział przekroczeń prędkości w mieście i poza nim, gwałtowne manewry, czas spędzony za kierownicą oraz pokonywany dystans. Kierowców o podobnym profilu można objąć wspólnym webinarem, spersonalizowaną komunikacją lub indywidualnym spotkaniem z instruktorem.

Analityka stylu jazdy jako narzędzie do obniżania kosztów eksploatacyjnych

Sama rejestracja zdarzeń nie obniża kosztów. Wartość pojawia się wtedy, gdy firma potrafi przejść od pojedynczego alertu do analizy powtarzalnych zachowań. Jedno gwałtowne hamowanie może wynikać z sytuacji na drodze. Setki podobnych zdarzeń rejestrowanych u tej samej osoby lub grupy kierowców wskazują już na nawyk, który wymaga dokładniejszej diagnozy.

Dane historyczne pozwalają też ocenić trwałość zmiany. Wynik poprawiony przez kilka dni po szkoleniu nie musi oznaczać, że nowy sposób jazdy został utrwalony. Analiza obejmująca kilka tygodni lub miesięcy pokazuje, czy liczba niepożądanych zdarzeń rzeczywiście maleje i czy kierowca zachowuje poprawę po zakończeniu programu.

Koszty powinny być analizowane z podobną ostrożnością. Wysokie spalanie może wynikać z dynamicznego sposobu jazdy, ale też z charakteru trasy, obciążenia albo stanu technicznego samochodu. Częste wizyty w serwisie nie zawsze są skutkiem zachowania osoby prowadzącej. Telemetria pomaga szukać zależności, ale nie powinna automatycznie przypisywać odpowiedzialności na podstawie jednego wskaźnika.

NaviExpert Telematics łączy dane z urządzeń telematycznych z dokumentami kosztowymi, pozwalając analizować wydatki na paliwo, serwis i naprawy oraz koszt przejechanego kilometra dla konkretnego samochodu, kierowcy lub jednostki organizacyjnej. Przy kilkuset pojazdach równie ważne jak zebranie informacji jest ich regularne porządkowanie. Ten proces rozwija materiał dotyczący automatycznego raportowania kosztów floty przy setkach pojazdów.

Dane o gwałtownych manewrach i przekroczeniach prędkości mają również wymiar związany z bezpieczeństwem. Pozwalają wskazywać zachowania, nad którymi należy pracować, zanim utrwalą się jako stały element codziennej jazdy. Więcej o tym zastosowaniu telematyki znajduje się w artykule wyjaśniającym, jak styl jazdy wpływa na bezpieczeństwo na drodze.

Jak dostarczać kierowcom konstruktywny feedback bez generowania frustracji?

Informacja zwrotna oparta na telemetrii może pomóc kierowcy zrozumieć własne zachowania, ale źle przekazana szybko zostanie odebrana jako ciągłe szukanie błędów. Komunikat „jeździsz źle” nie daje wskazówki i ustawia rozmowę w konfrontacyjnym tonie. Znacznie lepiej odnieść się do konkretnego parametru, pokazać jego zmianę w czasie i ustalić cel możliwy do osiągnięcia w kolejnym okresie.

Kierowca powinien mieć dostęp do tych samych informacji, na których opiera się fleet manager. Gdy może sprawdzić własne trasy, zdarzenia i wyniki w aplikacji, nie dowiaduje się o ocenie dopiero podczas rozmowy z przełożonym. Sam widzi, w jakich sytuacjach najczęściej pojawiają się gwałtowne manewry i czy rezultat poprawia się z tygodnia na tydzień.

NaviExpert Telematics pozwala łączyć diagnozę stylu jazdy z indywidualnym feedbackiem i spersonalizowaną analizą w kontekście trasy. Fleet manager może śledzić postępy, a kierowcy korzystać z aplikacji mobilnej. Rozmowa nie kończy się wtedy na jednorazowym upomnieniu. Obejmuje diagnozę, wskazanie obszaru do poprawy, szkolenie i ponowny pomiar.

Kierowca musi przy tym znać kryteria oceny, rozumieć sposób liczenia wyniku i mieć możliwość zgłoszenia sytuacji wymagającej dodatkowego kontekstu. Nie należy porównywać osób pracujących w nieporównywalnych warunkach ani wykorzystywać rankingu do publicznego piętnowania najsłabszych rezultatów. Dane mają wspierać rozwój i podejmowanie decyzji, a nie zastępować rozmowę.

Skalowalne oszczędności – jak zaprojektować program oparty na danych z pojazdów?

Program dla kilkuset kierowców nie powinien rozpoczynać się od ogłoszenia konkursu ani narzucenia jednego celu całej organizacji. Najpierw potrzebna jest diagnoza: rozpoznanie najczęściej występujących zachowań, podział floty na porównywalne grupy oraz sprawdzenie, które parametry mogą mieć związek z kosztami i bezpieczeństwem.

Dopiero na tej podstawie można określić cele, sposób komunikacji i zasady premiowania. Jedna grupa może pracować nad ograniczeniem gwałtownych hamowań, inna nad przekroczeniami prędkości, a kolejna nad utrzymaniem osiągniętej poprawy. Program może nagradzać nie tylko najwyższy wynik, ale również największy postęp lub stabilność utrzymywaną przez kilka miesięcy.

Przed uruchomieniem programu trzeba ustalić:

• które parametry mają największe znaczenie dla kosztów i bezpieczeństwa,
• jak podzielić kierowców według rodzaju tras, pojazdów i charakteru pracy,
• jaki okres bazowy posłuży do porównania wyników,
• kto odpowiada za analizę i kontakt z pracownikami,
• jak połączyć szkolenia, informację zwrotną i premiowanie,
• po jakim czasie firma oceni wpływ programu na koszty eksploatacyjne.

Dobrym początkiem jest pilotaż obejmujący wybraną część floty. Pozwala sprawdzić jakość danych, reakcję kierowców i zasadność przyjętych kryteriów. Po zebraniu wyników można skorygować punktację, dopracować komunikację i rozszerzyć program bez powielania tych samych błędów w całej organizacji.

NaviExpert Telematics pozwala analizować styl jazdy pojedynczych osób i całych zespołów, tworzyć profile behawioralne, prowadzić sprofilowane szkolenia oraz mierzyć zmianę w kolejnych okresach. Dane mogą być również zestawiane z wydatkami na paliwo, serwis i eksploatację. Program nie opiera się wtedy na założeniu, że każdy kierowca potrzebuje tej samej instrukcji, lecz na zachowaniach zarejestrowanych podczas jego codziennej pracy.

W dużej flocie wynik rzadko zależy od jednego spektakularnego działania. Tworzą go niewielkie zmiany powtarzane każdego dnia przez setki kierowców. Telemetria pozwala je zauważyć i mierzyć, ale dopiero połączenie danych z odpowiednią komunikacją, szkoleniami i konsekwentnym systemem motywacyjnym może przekształcić analizę stylu jazdy w trwałą zmianę nawyków.