Cisi strażnicy ładunku i kabiny. Wideotelematyka w transporcie lekkim (DMC 2,5 t - 3,5 t) i kurierskim

Lekki transport drogowy przez lata funkcjonował w innym otoczeniu regulacyjnym niż przewozy realizowane cięższymi pojazdami. Od 1 lipca 2026 r. część tej różnicy zniknęła. Unijne przepisy dotyczące czasu prowadzenia pojazdu, przerw i odpoczynków objęły również przewóz rzeczy pojazdami o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 2,5 t, jeżeli są wykorzystywane w transporcie międzynarodowym lub kabotażu. Przy ustalaniu dopuszczalnej masy uwzględnia się również przyczepę lub naczepę.

Nie oznacza to obowiązku stosowania tachografu w każdym busie czy samochodzie kurierskim o DMC powyżej 2,5 t. Nowe regulacje dotyczą określonych przewozów międzynarodowych i kabotażowych, a ich zastosowanie trzeba oceniać z uwzględnieniem przewidzianych w prawie wyłączeń. W pojazdach objętych obowiązkiem wymagany jest inteligentny tachograf drugiej generacji G2V2.

Tachograf odpowiada jednak za określony zakres danych dotyczących aktywności kierowcy. Nie pokazuje, co dzieje się z ładunkiem ani co wydarzyło się wokół samochodu podczas postoju. W tych obszarach uzupełnieniem telematyki może być obraz z odpowiednio skonfigurowanych kamer.

Od 1 lipca 2026 r. część lekkiego transportu podlega nowym obowiązkom

Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 od 1 lipca 2026 r. obejmuje przewóz rzeczy w transporcie międzynarodowym lub kabotażu, jeżeli maksymalna dopuszczalna masa pojazdu wraz z ewentualną przyczepą lub naczepą przekracza 2,5 t. Nie jest to więc zmiana dotycząca automatycznie wszystkich krajowych przewozów wykonywanych samochodami dostawczymi.

Dla przedsiębiorstw realizujących takie przewozy tachografy w busach o DMC powyżej 2,5 t do 3,5 t oznaczają nie tylko konieczność wyposażenia odpowiednich pojazdów w urządzenie. Dochodzą również obowiązki związane z przestrzeganiem czasu prowadzenia, przerw i odpoczynków oraz prawidłową obsługą danych rejestrowanych przez tachograf.

W lekkim transporcie międzynarodowym znaczenie ma więc kilka różnych źródeł informacji. Tachograf rejestruje aktywności kierowcy wymagane przepisami. GPS i telematyka pozwalają analizować lokalizację, przebieg tras i wybrane parametry pojazdu. Kamera rejestruje natomiast obraz z określonej perspektywy i może dostarczyć kontekstu, którego nie da się odczytać z samych danych liczbowych.

Dotyczy to również tematu zmęczenia kierowcy. Kamera skierowana do kabiny nie powinna być utożsamiana z systemem automatycznego wykrywania senności, jeżeli rozwiązanie nie posiada funkcji przeznaczonych do takiej analizy. W przeciwnym przypadku funkcja analizy zmęczenia powinna być opisana w regulaminie lub wewnętrznej polityce firmy z określeniem celu, potrzeb i adekwatności. W pojazdach objętych tego typu regulacjami podstawą kontroli przestrzegania wymaganych okresów jazdy, przerw i odpoczynków pozostaje tachograf.

Druga kamera może objąć ładunek, kabinę albo tył pojazdu

Podstawowa kamera NaviExpert Telematics rejestruje drogę przed samochodem. Opcjonalna druga kamera może zostać skierowana na wnętrze pojazdu, przestrzeń ładunkową albo tył samochodu. Dzięki temu jej zastosowanie można dopasować do charakteru konkretnej floty.

W transporcie kurierskim i dostawczym szczególne znaczenie może mieć przestrzeń ładunkowa. Przy przewozie wartościowych towarów materiał wideo może pomóc później wyjaśnić zdarzenie, które znalazło się w polu widzenia kamery. Nie oznacza to automatycznej kontroli stanu każdej przesyłki ani możliwości wskazania momentu powstania każdego uszkodzenia. Przydatność materiału zależy od miejsca montażu, pola widzenia oraz przebiegu konkretnego zdarzenia.

Wideotelematyka NaviExpert Telematics pozwala również zastosować drugą kamerę w kabinie. W takim wariancie rejestrowany materiał może być wykorzystany do wyjaśniania sytuacji, które wydarzyły się wewnątrz pojazdu. Zastosowanie takiej konfiguracji powinno być uzasadnione rzeczywistą potrzebą firmy i uwzględniać zasady dotyczące monitoringu pracowników oraz ochrony danych osobowych.

Trzecią możliwością jest skierowanie kamery na tył pojazdu. Taka konfiguracja może dostarczyć dodatkowego obrazu w przypadku zdarzeń, których nie obejmuje kamera przednia. Nie ma więc jednej optymalnej konfiguracji dla wszystkich flot – wybór drugiej perspektywy powinien wynikać z ryzyka, które firma rzeczywiście chce dokumentować.

Postój, kradzież i paliwo – kamera nie zastępuje telematyki

Samochody kurierskie i dostawcze znaczną część dnia spędzają na postojach pod magazynami, punktami odbioru, centrami dystrybucyjnymi i na parkingach. W przewozach międzynarodowych dochodzą do tego postoje wynikające z wymaganych przerw i odpoczynków. To właśnie wtedy pojazd i jego ładunek mogą pozostawać przez dłuższy czas bez bezpośredniego nadzoru kierowcy.

NaviExpert Telematics umożliwia wykorzystanie trybów Parking Guard i Night Guard, które pozwalają rejestrować materiał również podczas postoju i zabezpieczać nagrania związane m.in. ze szkodami parkingowymi lub aktami wandalizmu. Kamera nie jest jednak zabezpieczeniem mechanicznym i sama w sobie nie uniemożliwia kradzieży samochodu czy ładunku. Jej zadaniem jest rejestracja obrazu znajdującego się w polu widzenia urządzenia.

Podobnie należy oceniać jej rolę przy kradzieży towaru. Kamera skierowana na przestrzeń ładunkową może dostarczyć dodatkowego materiału po stwierdzeniu braków lub ingerencji w przewożony ładunek, ale nie zastąpi zamków, plomb, kontroli dostępu ani procedur dotyczących bezpiecznego postoju i przekazywania towarów.

Jeszcze inaczej wygląda kontrola kradzieży paliwa. Jeżeli konfiguracja urządzenia i pojazdu pozwala odczytywać dane dotyczące poziomu paliwa, telematyka może wskazywać zmiany wymagające weryfikacji oraz pozwalać analizować tankowania i zużycie paliwa. To właśnie dane telemetryczne, a nie obraz z kamery, są podstawą takiej analizy.

Wideo może ją jedynie uzupełnić. Jeśli kamera zarejestruje odpowiedni fragment zdarzenia, obraz można zestawić z informacją o zmianie poziomu paliwa, miejscu i czasie postoju. Nie oznacza to jednak, że kamera sama wykrywa spuszczanie paliwa.

W lekkim transporcie tachograf, telematyka i wideotelematyka pełnią więc różne funkcje. Tachograf dokumentuje aktywności wymagane przez przepisy, telematyka dostarcza danych dotyczących pojazdu i trasy, a kamera dodaje obraz z wybranej perspektywy. Wartość nie wynika z liczby zbieranych informacji, lecz z tego, czy każda z nich odpowiada na konkretne ryzyko występujące we flocie.

Źródła

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Zakres obowiązków dotyczących tachografów należy każdorazowo oceniać z uwzględnieniem rodzaju wykonywanego przewozu, parametrów pojazdu lub zestawu oraz mających zastosowanie wyłączeń.