Kary za brak tachografu w busie w 2026 r. Co pokazują kontrole po 1 lipca?

Od 1 lipca 2026 r. przepisy dotyczące czasu prowadzenia pojazdu, przerw i odpoczynków obejmują również część lekkich pojazdów użytkowych o DMC powyżej 2,5 tony i do 3,5 tony. Dotyczy to pojazdów wykorzystywanych w międzynarodowym przewozie rzeczy lub kabotażu w obrębie Unii Europejskiej, EOG i Szwajcarii. Przy ustalaniu DMC uwzględnia się także przyczepę lub naczepę. Nie oznacza to jednak obowiązku stosowania tachografu w każdym busie mieszczącym się w tym przedziale – przepisy przewidują określone wyłączenia.

Pierwsze kontrole prowadzone po zmianie przepisów pokazały dwa różne obszary ryzyka. Pierwszym jest brak wymaganego tachografu albo próba ukrycia urządzenia. Drugim – dane zapisane przez urządzenie, które pozwalają służbom zweryfikować czas prowadzenia pojazdu, przerwy i odpoczynki. Sam montaż Smart Tacho 2 nie zamyka więc obowiązków przedsiębiorcy. Trzeba również prawidłowo zarządzać danymi, terminami ich pobierania oraz ich późniejszą analizą.

Szerzej organizacyjne skutki nowych regulacji zostały omówione w materiale o pierwszych tygodniach z tachografami w busach po 1 lipca.

Kogo od 1 lipca 2026 r. obejmuje obowiązek tachografu?

Nowe zasady dotyczą międzynarodowego transportu drogowego rzeczy i kabotażu wykonywanego pojazdem lub zespołem pojazdów, którego DMC, łącznie z przyczepą lub naczepą, przekracza 2,5 tony. Chodzi o przewozy objęte rozporządzeniem (WE) nr 561/2006, czyli wykonywane w obrębie UE oraz między UE, EOG i Szwajcarią. W przypadku lekkich pojazdów użytkowych oznacza to rozszerzenie obowiązku na segment do 3,5 tony. Zgodnie z interpretacją Komisji Europejskiej przepisy obejmują cały przewóz międzynarodowy, łącznie z odcinkiem pokonywanym w Polsce, a nie tylko jazdę po przekroczeniu granicy.

Inaczej wygląda sytuacja przy przewozach do państw trzecich, np. na Ukrainę. Takie przewozy podlegają umowie AETR, która nadal posługuje się progiem 3,5 tony. GITD wskazało w stanowisku z 30 lipca 2026 r., że w przypadku pojazdów 2,5–3,5 t na trasie Polska–Ukraina rozporządzenie 561/2006 nie ma zastosowania.

Rozporządzenie przewiduje jednocześnie wyłączenia. Jedno z nich dotyczy pojazdów lub zespołów pojazdów o DMC przekraczającej 2,5 t, ale nieprzekraczającej 3,5 t, wykorzystywanych do przewozu rzeczy na własny rachunek przedsiębiorstwa lub kierowcy, jeżeli przewóz nie jest wykonywany zarobkowo, a prowadzenie pojazdu nie stanowi głównego zajęcia kierującego. Inne wyłączenie obejmuje pojazdy przewożące materiały, sprzęt lub maszyny wykorzystywane przez kierowcę w pracy, w promieniu 100 km od siedziby przedsiębiorstwa, o ile prowadzenie pojazdu nie stanowi głównego zajęcia kierowcy. Sama masa pojazdu nie przesądza więc jeszcze o obowiązku stosowania tachografu.

Pojazdy objęte rozszerzonym zakresem przepisów muszą korzystać z inteligentnego tachografu drugiej generacji w wersji 2 (G2V2, tzw. Smart Tacho 2). Zmiana oznacza również objęcie kierowców przepisami dotyczącymi czasu prowadzenia, obowiązkowych przerw i odpoczynków.

Pierwsze kontrole po 1 lipca – brak urządzenia, ukryty tachograf i naruszenia czasu jazdy

Jedna z pierwszych niemieckich kontroli odbyła się w rejonie Kirchheim w Hesji. Była częścią szerszej akcji Polizeipräsidium Osthessen, w której skontrolowano 26 pojazdów, a 10 z nich otrzymało zakaz dalszej jazdy. Jednym z obszarów kontroli były lekkie pojazdy użytkowe wykonujące transgraniczny przewóz rzeczy. W trzech busach nie było wymaganego tachografu. Kierowców ukarano mandatami, a służby zakazały im dalszej jazdy. Ten przypadek pokazuje konkretną konsekwencję operacyjną: brak wymaganego urządzenia może oznaczać nie tylko sankcję finansową, ale również przerwanie realizowanego przewozu.

Inny charakter miała kontrola przeprowadzona 20 lipca 2026 r. przez WITD w Łodzi. Inspektorzy zatrzymali na S8 w Wolborzu Iveco należące do rumuńskiej firmy transportowej, wykonujące przewóz z Polski do Rumunii. Dane z tachografu wykazały m.in. prowadzenie pojazdu przez ponad 16 godzin i 37 minut oraz wielokrotne przekraczanie dopuszczalnego czasu jazdy bez wymaganej przerwy – w najpoważniejszym przypadku o 6 godzin i 40 minut. Wykazały też skrócenie odpoczynku dobowego o 3 godziny i 13 minut. Kierowca został ukarany mandatami, natomiast wobec przedsiębiorcy i osoby zarządzającej transportem wszczęto postępowania administracyjne.

Kolejny przypadek odnotowano we wrześniu w Bremie. Kierowca busa należącego do serbskiego przewoźnika, jadącego z Portugalii do Danii, początkowo twierdził, że pojazd nie ma tachografu. Policja ustaliła jednak, że urządzenie znajduje się w kabinie, ale zostało zaklejone taśmą i ukryte. Kierowca prowadził ręczne zapiski czasu jazdy. Porównanie ich z danymi z tachografu wykazało znaczne rozbieżności. Na odcinku z Portugalii do Bremy jeden kierowca przejechał 2667 km i prowadził pojazd ponad 31 godzin w okresie nieco ponad 48 godzin. Policja zakazała dalszej jazdy, nakazała odbycie 45-godzinnego odpoczynku i pobrała 1000 euro zabezpieczenia na poczet postępowania. Sprawę przejął niemiecki Federalny Urząd Logistyki i Mobilności (BALM).

Te przykłady pokazują różne obszary kontroli: wyposażenie pojazdu w wymagane urządzenie, prawidłową rejestrację aktywności, w tym brak ingerencji w działanie tachografu, oraz przestrzeganie norm czasu prowadzenia, przerw i odpoczynków. Nie dają jednak podstaw do tworzenia rankingu najczęściej wykrywanych naruszeń po 1 lipca.

Ile wynosi kara za brak tachografu i inne naruszenia w 2026 r.?

Polska ustawa o transporcie drogowym przewiduje odrębne sankcje za brak wymaganego tachografu, nieprawidłowe działanie urządzenia, ingerencję w zapis oraz naruszenia dotyczące pobierania i przechowywania danych.

Poniżej zestawiono najważniejsze kary związane z tachografem, jego obsługą oraz terminowym pobieraniem danych (załącznik nr 3 do ustawy o transporcie drogowym).

Naruszenie	Kara dla przedsiębiorcy
Wykonywanie przewozu pojazdem bez wymaganego tachografu posiadającego świadectwo homologacji typu	10 000 zł
Tachograf niesprawdzony lub niepoddany wymaganemu przeglądowi przez uprawniony warsztat	1 000 zł
Wykonywanie przewozu pojazdem wyposażonym w nieprawidłowo działający tachograf	1 000 zł
Niewłaściwa obsługa lub odłączenie sprawnego tachografu skutkujące brakiem rejestracji wymaganych danych	5 000 zł
Ukrywanie, niszczenie, podrabianie lub przerabianie danych zarejestrowanych na wykresówkach albo przechowywanych i pobranych z tachografu lub karty kierowcy	10 000 zł
Wykonywanie przewozu pojazdem z tachografem cyfrowym przez kierowcę bez własnej ważnej karty kierowcy	2 000 zł
Nieterminowe pobranie danych z karty kierowcy	500 zł za każdego kierowcę
Nieterminowe pobranie danych z tachografu	500 zł za każdy pojazd
Nieprzechowywanie przez co najmniej rok wymaganych wykresówek, wydruków, pobranych danych lub dokumentów potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdu	500 zł za każdy dzień w odniesieniu do każdego kierowcy
Nieudostępnienie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wymaganych wykresówek oraz danych z karty kierowcy i tachografu	500 zł za każdy dzień w odniesieniu do każdego kierowcy

Taryfikator wyraźnie rozdziela brak urządzenia od obowiązków związanych z jego późniejszym użytkowaniem. Szczególnie przy większej flocie znaczenie mają terminy pobierania danych. Kara za opóźnienie nie jest jedną zbiorczą kwotą dla firmy – 500 zł odnosi się do każdego kierowcy w przypadku danych z karty oraz do każdego pojazdu w przypadku danych z tachografu.

Ustawa przewiduje jednocześnie limity łącznej wysokości kar nałożonych w ramach jednej kontroli (art. 92a). Przedsiębiorca może też uniknąć kary, jeżeli okoliczności i dowody wskazują, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia (art. 92b).

Odrębna odpowiedzialność może dotyczyć kierowcy. Nie należy też przenosić polskiego taryfikatora na kontrole prowadzone w Niemczech, Francji czy innych państwach. Sankcje i procedury stosowane podczas kontroli zagranicznych wynikają z właściwych przepisów krajowych.

28 dni dla karty kierowcy i 90 dni dla tachografu

Jednym z procesów wymagających stałego nadzoru jest terminowe pobieranie danych. Maksymalny okres wynosi 28 dni aktywności dla danych z karty kierowcy oraz 90 dni aktywności dla danych z jednostki pojazdowej.

Przy kilku pojazdach ręczne pilnowanie terminów może być stosunkowo proste. Wraz ze wzrostem floty rośnie jednak liczba niezależnych odczytów przypisanych do konkretnych kierowców i samochodów. Dodatkowym utrudnieniem jest charakter transportu międzynarodowego, w którym pojazdy mogą przez dłuższy czas nie wracać do bazy.

Plik DDD nie jest analizą czasu pracy. To zapis danych z tachografu albo karty kierowcy, który można następnie przechowywać, analizować i przekazywać do rozliczenia. Terminowe pobranie pliku nie oznacza więc automatycznie, że firma prawidłowo organizuje czas pracy kierowców i reaguje na zarejestrowane naruszenia.

Więcej o samych terminach opisujemy w materiale dane z tachografu – jak często sczytywać i jak długo je przechowywać.

Zdalny odczyt DDD oddziela termin pobrania danych od powrotu pojazdu

Przy ręcznym modelu pobierania DDD trzeba uzyskać fizyczny dostęp do tachografu lub karty kierowcy. W transporcie międzynarodowym oznacza to konieczność pogodzenia terminów odczytu z trasami, zmianami kierowców i powrotami samochodów. W większej flocie ręczny proces zwiększa liczbę terminów, które trzeba stale nadzorować.

Moduł Tacho w NaviExpert Telematics umożliwia zdalne i automatyczne pobieranie plików DDD z tachografów oraz kart kierowców bez zjazdu pojazdu do bazy. Harmonogramy można ustawić cyklicznie dla całej floty lub wybranych pojazdów i kierowców. Pobrane pliki są przechowywane przez 24 miesiące i mogą być automatycznie wysyłane na wskazane adresy e-mail, np. do podmiotu zajmującego się rozliczeniami.

Dzięki temu termin pobrania danych nie musi być uzależniony od tego, kiedy samochód pojawi się w siedzibie przedsiębiorstwa. Zdalne pobieranie danych z tachografu porządkuje więc jeden konkretny etap procesu: pozyskanie plików DDD w wymaganym terminie.

Nie przenosi jednak odpowiedzialności za dokumentację na system i nie zastępuje analizy naruszeń ani rozliczania czasu pracy. Proces można rozdzielić na trzy etapy: prawidłowe rejestrowanie aktywności przez tachograf, terminowe pobieranie danych oraz ich analizę. Automatyzacja DDD dotyczy drugiego z nich.

Co przedsiębiorca powinien kontrolować po 1 lipca 2026 r.?

Obsługa tachografu nie kończy się po jego montażu. Trzeba kontrolować, czy pojazdy objęte regulacjami mają właściwe urządzenia, kierowcy prawidłowo z nich korzystają, dane są pobierane w wymaganych terminach, a dokumentacja jest przechowywana i dostępna podczas kontroli.

Równie ważne jest sprawdzanie informacji zapisanych w plikach. Kontrola WITD w Łodzi pokazuje, że nawet w pojeździe wyposażonym w tachograf mogą wystąpić poważne naruszenia czasu prowadzenia, przerw i odpoczynku. Przypadek z Bremy pokazuje z kolei, że ukrycie urządzenia nie chroni przed wykryciem naruszeń. Według polskiego taryfikatora ingerencja w dane tachografu jest zagrożona karą 10 000 zł. Sam fakt posiadania urządzenia ani terminowego pobrania plików DDD nie zastępuje więc nadzoru nad organizacją pracy kierowców.

FAQ – tachografy w busach i kary w 2026 r.

Jaka jest kara za brak tachografu w busie w 2026 roku?

Jeżeli pojazd wykonuje przewóz objęty obowiązkiem stosowania tachografu, polski taryfikator przewiduje 10 000 zł kary dla przedsiębiorcy za wykonywanie przewozu pojazdem niewyposażonym w wymagany tachograf posiadający świadectwo homologacji typu.

Czy tachograf jest obowiązkowy w każdym busie do 3,5 tony?

Nie. Od 1 lipca 2026 r. rozszerzenie przepisów dotyczy międzynarodowego przewozu rzeczy i kabotażu w obrębie UE, EOG i Szwajcarii, gdy DMC pojazdu lub zespołu pojazdów przekracza 2,5 tony. Nie obejmuje transportu wyłącznie krajowego. Przepisy przewidują również wyłączenia, np. dla przewozów na potrzeby własne, dlatego sama masa pojazdu nie przesądza o obowiązku stosowania tachografu.

Jak często trzeba pobierać dane z tachografu i karty kierowcy?

Maksymalny okres wynosi 28 dni aktywności dla danych z karty kierowcy oraz 90 dni aktywności dla danych z jednostki pojazdowej. Za nieterminowe pobranie danych polski taryfikator przewiduje 500 zł za każdego kierowcę w przypadku karty oraz 500 zł za każdy pojazd w przypadku tachografu.

Źródła